Non-Goals & Trade-off Register Template
Mẫu & ví dụ Strategy TemplatesTemplate ghi non-goals và trade-offs: what not to do, why, opportunity cost, stakeholder impact, revisit trigger.
Mẫu này giúp bạn
Hiểu chiến lược là những gì bạn từ chối, nên một kế hoạch chỉ nói sẽ làm gì mà không nói sẽ không làm gì thì chưa phải chiến lược. Phân biệt được non-goal với backlog "để sau".
Lập được sổ trong một buổi 60 phút với lý do gắn giai đoạn và ngày xem lại cụ thể, viết được ô "nếu sai thì sao" một cách thành thật, ghi rõ cái giá của từng đánh đổi, và nuôi sổ liên tục thay vì lập một lần — để mỗi lần bị hỏi lại đều có câu trả lời kèm điều kiện đổi ý thay vì một lời từ chối trống.
Mẫu, ví dụ đã điền và cách dùng
Non-Goals & Trade-off Register dùng để làm gì?
Mọi tài liệu chiến lược đều nói rõ sẽ làm gì. Rất ít tài liệu nói rõ sẽ KHÔNG làm gì — và đó là lý do phạm vi cứ phình ra mà không ai chỉ được thời điểm nó bắt đầu phình.
Danh sách "không làm" không phải là sự bi quan. Nó là thứ duy nhất biến một bản kế hoạch thành một chiến lược: chiến lược là những gì bạn từ chối. Một kế hoạch nói có với mọi thứ không phải chiến lược, chỉ là một danh sách ước muốn.
Sổ này còn giải quyết một vấn đề rất thực tế: sáu tháng sau, có người hỏi "sao mình không làm cái X?" — và không ai nhớ rằng đã cân nhắc rồi, đã quyết rồi, vì lý do gì. Đội bàn lại từ đầu. Sổ này chấm dứt vòng lặp đó.
Dành cho: Head of Product · Product Owner · Business Sponsor · Team Lead
Dùng khi: Khi chốt chiến lược quý hoặc năm; cập nhật mỗi lần từ chối một việc đáng kể.
Khác gì với backlog "để sau"?
| Nghĩa là | Vấn đề | |
|---|---|---|
| Backlog "để sau" | Sẽ làm, chưa biết khi nào | Không ai dọn, nó phình mãi, và mọi thứ trong đó đều mang hy vọng sai |
| Non-goal | CHỦ ĐỘNG không làm, trong giai đoạn này, vì lý do cụ thể | Có thời hạn xem lại — nên nó không phải lời từ chối vĩnh viễn |
Khác biệt nằm ở chữ "vì". Một việc nằm trong backlog vì chưa tới lượt; một việc là non-goal vì đội đã cân nhắc và quyết định rằng làm nó sẽ phải hy sinh thứ khác.
Bản trắng — copy và dán vào tài liệu của bạn
Một trang, sống cùng tài liệu chiến lược. Mỗi lần từ chối một việc đáng kể thì thêm một dòng — đừng chờ tới kỳ lập kế hoạch.
NON-GOALS & TRADE-OFF REGISTER — Giai đoạn ……………… — Cập nhật ……… CHÚNG TA ĐANG TỐI ƯU CHO …………………………………………………………………………………… (một câu; nếu viết được hai câu thì chưa đủ tập trung) PHẦN A — NON-GOALS ┌──────────────────────┬────────────────────────┬──────────────┬──────────┐ │ Chúng ta KHÔNG làm │ Vì sao không, lần này │ Điều gì xảy │ Xem lại │ │ │ │ ra nếu sai │ khi nào │ ├──────────────────────┼────────────────────────┼──────────────┼──────────┤ │ │ │ │ │ └──────────────────────┴────────────────────────┴──────────────┴──────────┘ PHẦN B — ĐÁNH ĐỔI ĐÃ CHẤP NHẬN ┌──────────────────────┬────────────────────┬───────────────────────────┐ │ Chúng ta chọn │ Thay vì │ Chấp nhận mất gì │ ├──────────────────────┼────────────────────┼───────────────────────────┤ │ │ │ │ └──────────────────────┴────────────────────┴───────────────────────────┘ PHẦN C — DẤU HIỆU CẦN XEM LẠI Nếu điều này xảy ra ………………………… thì mở lại non-goal số …… Nếu điều này xảy ra ………………………… thì mở lại đánh đổi số …… AI ĐÃ DUYỆT: ……………………… Ngày: ………
Từng ô điền gì, và vì sao ô đó tồn tại
| Ô | Điền gì | Bỏ trống thì hỏng ở đâu |
|---|---|---|
| Đang tối ưu cho | Một câu. Thứ bạn sẵn sàng hy sinh những thứ khác để đạt được. | Không có nó thì mọi non-goal phía dưới đều là ý kiến cá nhân, không phải hệ quả của chiến lược. |
| Vì sao không, lần này | Lý do gắn với giai đoạn, không phải lời phán xét vĩnh viễn. "Chưa đủ người" khác với "ý tưởng tồi". | Lý do vĩnh viễn làm đội mất cơ hội khi hoàn cảnh đổi; lý do gắn giai đoạn thì tự hết hạn. |
| Điều gì xảy ra nếu sai | Thành thật về rủi ro của chính quyết định từ chối. | Ô phân biệt một quyết định chín chắn với một lời bác bỏ. Nó cũng làm đội dễ chấp nhận hơn nhiều. |
| Xem lại khi nào | Một ngày cụ thể hoặc một điều kiện cụ thể. | Không có nó thì non-goal thành cấm vĩnh viễn, và người ta sẽ lách bằng cách làm lén. |
| Chấp nhận mất gì | Cái giá cụ thể của lựa chọn, viết ra thành lời. | Viết ra trước thì sau này nó là đánh đổi đã lường; không viết thì nó là một thất bại bất ngờ. |
| Dấu hiệu cần xem lại | Điều kiện quan sát được sẽ khiến bạn đổi ý. | Đây là thứ giữ cho sổ này không thành giáo điều. Viết ra trước khi bạn có cảm xúc về nó. |
Cách lập sổ — buổi 60 phút, và cách nuôi nó sau đó
- 0–10 phút — Viết câu "đang tối ưu cho". Nếu cả phòng không đồng ý được trong 10 phút, dừng buổi này lại — vấn đề nằm ở chiến lược, không nằm ở sổ.
- 10–30 phút — Liệt kê mọi thứ đã được đề xuất gần đây. Lấy từ backlog, từ email của kinh doanh, từ yêu cầu khách hàng. Đây là nguyên liệu thật.
- 30–45 phút — Với từng mục, hỏi: nó có phục vụ câu "đang tối ưu cho" không? Không thì đưa vào phần A, kèm lý do gắn giai đoạn và ngày xem lại.
- 45–55 phút — Viết phần B. Mỗi lựa chọn lớn có một cái giá. Ép bản thân viết ra cái giá đó thành lời — nếu không nghĩ ra cái giá nào, bạn chưa thật sự chọn gì.
- 55–60 phút — Viết phần C và xin duyệt. Sổ không có người duyệt sẽ bị phớt lờ ngay lần đầu có người quyền lực yêu cầu thứ nằm trong danh sách không làm.
- Sau đó — thêm một dòng mỗi lần từ chối việc đáng kể. Đây là phần quyết định sổ sống hay chết. Sổ lập một lần rồi cất đi thì vô dụng sau sáu tuần.
Ví dụ đã điền đầy đủ
Một công ty phần mềm quản lý phòng khám, giai đoạn mở rộng từ 30 lên 120 phòng khám khách hàng.
NON-GOALS & TRADE-OFF REGISTER — Giai đoạn Mở rộng 2027 — Cập nhật 12/01/2027 CHÚNG TA ĐANG TỐI ƯU CHO Phòng khám tự triển khai được trong 1 ngày mà không cần đội chúng ta có mặt. PHẦN A — NON-GOALS ┌──────────────────────┬──────────────────────────┬──────────────┬──────────┐ │ KHÔNG làm │ Vì sao không, lần này │ Nếu sai thì │ Xem lại │ ├──────────────────────┼──────────────────────────┼──────────────┼──────────┤ │ 1. Tuỳ biến giao │ Mỗi bản tuỳ biến tạo ra │ Mất 2-3 khách│ Q3/2027 │ │ diện riêng cho từng │ một nhánh phải bảo trì, │ lớn muốn có │ hoặc khi │ │ khách lớn │ đi ngược mục tiêu tự │ thương hiệu │ có >10 │ │ │ triển khai │ riêng │ yêu cầu │ ├──────────────────────┼──────────────────────────┼──────────────┼──────────┤ │ 2. Ứng dụng di động │ Bác sĩ dùng máy tính tại │ Nếu khảo sát │ Q4/2027 │ │ cho bệnh nhân │ phòng khám; app bệnh │ sai, mất một │ │ │ │ nhân là sản phẩm khác │ kênh tăng │ │ │ │ hẳn, cần đội riêng │ trưởng │ │ ├──────────────────────┼──────────────────────────┼──────────────┼──────────┤ │ 3. Tích hợp bảo hiểm │ 4 nhà bảo hiểm, 4 chuẩn │ Phòng khám │ Khi có │ │ y tế tư nhân │ khác nhau, ~5 tháng. Đổi │ lớn có thể │ ≥25 khách│ │ │ lấy toàn bộ mục tiêu năm │ chọn đối thủ │ yêu cầu │ └──────────────────────┴──────────────────────────┴──────────────┴──────────┘ PHẦN B — ĐÁNH ĐỔI ĐÃ CHẤP NHẬN ┌────────────────────────┬─────────────────────┬──────────────────────────┐ │ Chúng ta chọn │ Thay vì │ Chấp nhận mất gì │ ├────────────────────────┼─────────────────────┼──────────────────────────┤ │ Một quy trình chuẩn │ Cấu hình linh hoạt │ Mất nhóm phòng khám có │ │ cho mọi phòng khám │ theo từng nơi │ quy trình rất đặc thù │ ├────────────────────────┼─────────────────────┼──────────────────────────┤ │ Tự triển khai, không │ Đội triển khai │ Doanh thu dịch vụ triển │ │ có người hỗ trợ tại chỗ│ đến tận nơi │ khai (~15% doanh thu cũ) │ └────────────────────────┴─────────────────────┴──────────────────────────┘ PHẦN C — DẤU HIỆU CẦN XEM LẠI Nếu >10 khách hàng tiềm năng từ chối VÌ thiếu tuỳ biến → mở lại non-goal 1 Nếu tỷ lệ tự triển khai thành công <60% sau 3 tháng → mở lại đánh đổi 2 Nếu một đối thủ ra mắt tích hợp bảo hiểm và thắng ≥3 khách → mở lại non-goal 3 AI ĐÃ DUYỆT: chị Vân (CEO), anh Phúc (Head of Product) Ngày: 12/01/2027
Chú ý non-goal số 3. Đội không nói tích hợp bảo hiểm là ý tồi — họ nói nó tốn 5 tháng và sẽ nuốt trọn mục tiêu năm. Kèm theo là điều kiện mở lại rất cụ thể. Khi kinh doanh quay lại hỏi lần thứ tư, câu trả lời không phải "không" mà là "chưa, và đây là con số sẽ khiến chúng ta đổi ý" — một cuộc trò chuyện hoàn toàn khác.
Hiccups thường gặp và cách xử lý
| Hiccup | Vì sao xảy ra | Xử lý |
|---|---|---|
| Sổ lập một lần rồi cất | Coi là tài liệu lập kế hoạch | Thêm một dòng mỗi lần từ chối việc đáng kể; mở ra trong mọi buổi bàn ưu tiên |
| Non-goal viết như lời phán xét | "Ý tưởng này không tốt" | Lý do phải gắn với giai đoạn và nguồn lực, để nó tự hết hạn khi hoàn cảnh đổi |
| Không có ngày xem lại | Quên mất phải có | Không có ngày thì thành cấm vĩnh viễn, và người ta sẽ lách bằng cách làm lén |
| Phần B để trống | Không nghĩ ra cái giá nào | Không nghĩ ra cái giá nghĩa là chưa thật sự chọn. Quay lại làm rõ chiến lược. |
| Sổ bị phớt lờ khi sếp lớn yêu cầu | Không có người duyệt ở cấp đủ cao | Xin duyệt ngay từ đầu, và ghi tên người duyệt lên sổ |
| Danh sách dài 40 mục | Ghi mọi thứ từng bị từ chối | Chỉ ghi những thứ đáng kể và có khả năng quay lại. Quá dài thì không ai đọc. |
Vì sao vai trò của bạn cần cái này
| Vai trò | Bạn dùng nó để |
|---|---|
| Head of Product | Sổ này là công cụ bảo vệ chiến lược của bạn; nó biến việc từ chối từ vấn đề cá nhân thành quyết định đã được duyệt |
| Product Owner | Bạn mở sổ ra trong mỗi buổi bàn ưu tiên; nó tiết kiệm việc tranh luận lại cùng một thứ mỗi quý |
| Business Sponsor | Bạn duyệt phần B — đánh đổi là quyết định kinh doanh, không phải quyết định sản phẩm |
| Kinh doanh | Bạn biết chính xác cần bao nhiêu yêu cầu từ khách để mở lại một non-goal — thay vì hỏi đi hỏi lại |
| Team Lead | Đội hiểu vì sao không làm việc X, nên không ai âm thầm làm nó vào cuối tuần |
Definition of done
- Câu "đang tối ưu cho" viết được thành một câu duy nhất.
- Mỗi non-goal có lý do gắn với giai đoạn, không phải lời phán xét vĩnh viễn.
- Mỗi non-goal có ô "nếu sai thì sao" được điền thành thật.
- Mỗi non-goal có ngày hoặc điều kiện xem lại cụ thể.
- Phần đánh đổi có ghi rõ cái giá phải trả, không để trống.
- Sổ có người duyệt ở cấp đủ cao, và được cập nhật mỗi lần từ chối việc đáng kể.
Thảo luận & tài liệu thêm 0
Chia sẻ kinh nghiệm, đặt câu hỏi, hoặc đính kèm tài liệu/YouTube giúp người khác học kỹ năng này.