Một vài điều team Product muốn nói
Có một chuyện mà tụi mình thường chỉ nói với nhau, ít khi nói ra. 23 câu mô tả những chuyện diễn ra bên trong các công ty. PM nào đọc cũng cười, rồi im lặng. Không phải vì nó hay, mà vì nó giống hệt tuần vừa rồi của họ.
Mình chia sẻ không phải để than. Mình chia sẻ vì phần lớn những chuyện này đều sửa được và sẽ không có gì được sửa nếu không ai nói ra.
1. PM chịu trách nhiệm kết quả, nhưng không được quyết
Đây là cái lớn nhất. Gần như mọi thứ còn lại đều là biến thể của nó.
- Được bảo là "hãy chủ động làm chủ sản phẩm", nhưng từng cái wireframe vẫn phải xin duyệt.
- Quyết định do người khác đưa ra, nhưng khi kết quả không tốt thì người chịu là tụi mình.
- Nhận một danh sách tính năng cần làm mà không có bối cảnh phía sau — nên tụi mình không thể cảnh báo khi có tính năng không nên làm.
- Công ty nói "product-led", nhưng thực tế đang chạy theo kiểu founder quyết. Cả hai cách đều chạy được. Nhưng tụi mình cần biết mình đang ở cách nào.
Cái giúp được: Nói rõ những quyết định nào thuộc về Product, những quyết định nào Product chỉ đề xuất. Kiểu nào cũng ổn. Cái làm tụi mình đuối là sự mập mờ.
2. Ưu tiên đổi nhanh hơn tốc độ làm xong
- Ưu tiên đổi mỗi hai tuần, rồi được hỏi tại sao chưa ra được gì.
- Được giao mười ưu tiên. Mười ưu tiên nghĩa là không có ưu tiên nào.
- Mỗi sếp thêm một dự án tâm huyết vào roadmap, mà không có cái nào được bỏ ra.
- Buổi kickoff bị hủy để tiết kiệm thời gian, rồi team làm sai hướng — tốn gấp nhiều lần thời gian đã tiết kiệm.
- Được yêu cầu đề xuất những hướng đi táo bạo, nhưng cuối cùng chỉ những phương án an toàn được duyệt.
Cái giúp được: Đặt giới hạn cứng cho số việc đang chạy song song. Thêm việc mới thì phải bỏ việc cũ, và nói rõ bỏ cái nào ngay trong cuộc họp. Và xin hãy giữ buổi kickoff — một tiếng đó tiết kiệm được nhiều tuần.
3. Bị yêu cầu dữ liệu, nhưng không được cấp quyền tiếp cận dữ liệu
- Được yêu cầu "lấy khách hàng làm trung tâm", nhưng không được phép nói chuyện với khách hàng.
- Được yêu cầu phân tích kỹ, nhưng chưa ai đầu tư hệ thống dữ liệu đủ tốt để phân tích cho ra hồn.
- Phân tích xong thì bị bỏ qua, vì kết quả không khớp với điều đã quyết từ trước.
- Được yêu cầu tư duy như người kinh doanh, nhưng không được xem P&L.
- Được yêu cầu đưa AI vào sản phẩm mà chưa ai thống nhất AI ở đây nghĩa là gì; được yêu cầu làm việc theo hướng AI-native trong khi công cụ và ngân sách vẫn bị giới hạn.
Cái giúp được: Cho tụi mình đúng đầu vào mà đầu ra đòi hỏi. Quyền tiếp xúc khách hàng, đầu tư dữ liệu thật sự, và được nhìn thấy những con số mà mình đang bị đánh giá theo. Nếu một quyết định được đưa ra dựa trên niềm tin chứ không dựa trên dữ liệu, điều đó hoàn toàn hợp lý — chỉ cần nói thẳng, tụi mình sẽ không mất hai tuần làm phân tích mà không ai đọc.
4. Chất lượng thì đòi hỏi, nhưng không bao giờ được xếp lịch
- Nghe phàn nàn về chất lượng liên tục, nhưng tech debt không bao giờ có chỗ trên roadmap.
- Team bị tái cấu trúc mỗi sáu tháng và gọi đó là linh hoạt. Mỗi lần như vậy mất khoảng một quý để lấy lại bối cảnh.
- Chức danh đổi từ Product Manager sang Product Owner mà không giải thích. Nghe thì nhỏ, nhưng không nhỏ.
- Viết báo cáo tiến độ mà không ai đọc, ngoài khối lượng công việc thật sự.
Cái giúp được: Dành cố định một phần năng lực cho chất lượng — 15–20% là mức bình thường. Và trước lần tái cấu trúc tiếp theo, hãy ước lượng thật lòng lần trước đã tốn của công ty bao nhiêu.
5. Niềm tin chỉ đi một chiều
- Có người cảnh báo rủi ro từ sớm, bị gạt đi, rồi khi rủi ro xảy ra thì chính người đó bị trách.
- Khi có chuyện không ổn, Product là nơi mặc định để quy trách nhiệm.
- Lương thấp hơn thị trường, nhưng kỳ vọng thì ở mức 80 giờ mỗi tuần.
- Vừa thông báo cắt giảm nhân sự xong thì OKR được nhân đôi.
Cái giúp được: Khi một rủi ro được nêu ra và bị bác bỏ, hãy ghi lại là nó đã được nêu. Chỉ riêng thói quen đó thôi đã thay đổi mức độ an toàn khi người ta nói thật ở đây. Và sau đợt cắt giảm, hãy đặt lại mục tiêu cho sát thực tế. Nhân đôi mục tiêu không phải là tham vọng — đó là tín hiệu cho thấy kế hoạch ban đầu có thật hay không.
Điều PM thật sự mong muốn
Không phải xin thêm người hay thêm ngân sách. Ba thứ, và đều miễn phí:
- Rõ ràng về quyền quyết định. Cho tụi mình biết cái gì mình quyết, cái gì mình chỉ đề xuất. Câu trả lời nào tụi mình cũng làm được.
- Giới hạn số ưu tiên, và đánh đổi công khai. Thêm cái mới thì bỏ cái cũ, nói rõ ngay trong phòng họp.
- Quyền tiếp cận đúng những dữ liệu mà mình bị đánh giá theo. Khách hàng, dữ liệu, con số.
Không có điều nào ở đây là vì công việc khó. Công việc vốn phải khó — đó là nghề, và phần lớn tụi mình thích cái khó đó.
Vấn đề là bị đo lường bằng những kết quả mà mình không có đủ công cụ để tác động. Đó mới là thứ làm người ta kiệt sức, và là lý do những PM giỏi rời đi để sang chỗ có đủ công cụ.
