Vấn đề: AI không biết dự án của bạn
AI chỉ biết những gì bạn nói trong đoạn chat. Nó không biết sản phẩm bạn đang làm, ai là stakeholder, quy tắc nghiệp vụ nào đang áp dụng. Vì vậy chất lượng đầu ra tỉ lệ thuận với chất lượng context bạn nạp. Đây là kỹ năng quan trọng nhất của BA khi dùng AI: biến kiến thức ngầm về dự án thành đầu vào rõ ràng.
Bốn lớp context BA nên cấp
- Context sản phẩm: sản phẩm là gì, giải quyết vấn đề gì, giai đoạn nào.
- Context người dùng: chân dung người dùng, hành vi, nỗi đau.
- Context nghiệp vụ: quy tắc, ràng buộc pháp lý, quy trình hiện tại.
- Context tài liệu: dán biên bản họp, ticket, phản hồi thật để AI bám vào.
Ví dụ: cấp context rồi mới giao việc
BỐI CẢNH DỰ ÁN (đọc kỹ trước khi làm):
- Sản phẩm: cổng đặt lịch khám cho chuỗi phòng khám tư.
- Người dùng chính: bệnh nhân 30-55 tuổi, không rành công nghệ.
- Quy tắc nghiệp vụ: mỗi bác sĩ tối đa 20 lượt/ngày; hủy lịch
phải trước 2 giờ; không cho đặt trùng khung giờ.
- Trạng thái: đang ở giai đoạn MVP, chưa có thanh toán online.
DỰA HOÀN TOÀN trên bối cảnh trên, hãy liệt kê các quy tắc
nghiệp vụ (business rules) còn thiếu mà tôi nên làm rõ với
khách hàng trước khi viết đặc tả. Nếu một quy tắc cần giả định,
ghi rõ "[GIẢ ĐỊNH]" ở đầu dòng.
Cách này khiến AI trở thành trợ lý phân tích của riêng dự án bạn, không phải cỗ máy trả lời chung.
Kỹ thuật "dán nguyên liệu thô"
Thay vì mô tả lại biên bản họp, hãy dán thẳng (sau khi ẩn danh) và yêu cầu AI trích xuất:
Dưới đây là biên bản họp thô. Hãy trích thành bảng:
Yêu cầu Loại (chức năng/phi chức năng) Người đề xuất Độ ưu tiên gợi ý
Chỉ lấy điều thực sự có trong biên bản; KHÔNG thêm yêu cầu mới.
---
[dán biên bản đã ẩn tên thật ở đây]
Các bước xây context tái dùng
- Tạo một file "Context dự án" gồm 4 lớp ở trên, dài 150-250 từ.
- Ẩn danh: thay tên khách hàng, số liệu thật bằng nhãn (Khách hàng A, ~X tỷ).
- Mỗi lần mở chat mới, dán khối context này lên đầu tiên.
- Cập nhật file mỗi khi dự án có thay đổi lớn.
- Chia sẻ file cho BA khác trong team để đồng nhất đầu ra.
Template "Khối Context Dự Án"
=== CONTEXT DỰ ÁN (v1) ===
Sản phẩm: ...
Mục tiêu kinh doanh: ...
Người dùng chính: ...
Quy tắc nghiệp vụ cốt lõi: 1)... 2)... 3)...
Ràng buộc (pháp lý/kỹ thuật): ...
Ngoài phạm vi (out of scope): ...
Quy ước: dữ liệu thiếu → [CẦN LÀM RÕ]; giả định → [GIẢ ĐỊNH].
Checklist chất lượng context
- [ ] Có nêu mục tiêu kinh doanh, không chỉ tính năng?
- [ ] Có chân dung người dùng cụ thể?
- [ ] Có ít nhất 3 quy tắc nghiệp vụ?
- [ ] Có ghi rõ phần ngoài phạm vi?
- [ ] Đã ẩn danh dữ liệu nhạy cảm?
Sai lầm thường gặp
- Cấp context nửa vời: chỉ nói tên tính năng, khiến AF tự "điền vào chỗ trống" bằng giả định sai — một dạng ảo giác nguy hiểm vì trông hợp lý.
- Dán nguyên dữ liệu khách hàng thật (tên, SĐT, số hợp đồng) lên công cụ công cộng: rò rỉ dữ liệu, vi phạm NDA. Ẩn danh là bắt buộc, không phải tùy chọn.
- Quên cập nhật context khi phạm vi thay đổi, khiến AI tạo đặc tả cho phiên bản sản phẩm đã lỗi thời.
- Phụ thuộc quá mức vào trí nhớ AI: nhiều công cụ không nhớ giữa các phiên. Luôn tự lưu khối context, đừng giả định AI "vẫn nhớ dự án".