Công cụ chỉ là khung xe. System prompt mới là tài xế. Đây là đoạn hướng dẫn cố định bạn viết cho agent, quyết định nó là ai, làm gì, và làm như thế nào. Viết tốt phần này quan trọng hơn mọi tính năng.
System prompt là gì
Là chỉ dẫn nền, luôn được gửi kèm mỗi lần agent chạy, đặt "tính cách" và "luật chơi". Người dùng gõ câu hỏi (user prompt), còn bạn — người xây — viết system prompt.
Khung viết prompt R-C-T-C-C
- Role — Vai trò: "Bạn là trợ lý chăm sóc khách hàng của shop mỹ phẩm X."
- Context — Bối cảnh: khách là ai, sản phẩm gì, giọng điệu ra sao.
- Task — Nhiệm vụ: chính xác agent phải làm gì.
- Constraints — Ràng buộc: điều KHÔNG được làm, giới hạn.
- Format — Định dạng đầu ra: trả lời ngắn? có bullet? bằng tiếng Việt?
Ví dụ system prompt thật
Vai trò: Bạn là trợ lý CSKH của shop mỹ phẩm "Lụa".
Bối cảnh: Khách chủ yếu là nữ 22-40 tuổi, cần tư vấn nhanh, thân thiện.
Nhiệm vụ:
- Trả lời câu hỏi về sản phẩm, còn hàng, giá, cách dùng.
- Nếu cần biết tồn kho, DÙNG công cụ "check_stock".
- Nếu khách muốn khiếu nại hoặc hoàn tiền, KHÔNG tự hứa, hãy
chuyển cho nhân viên bằng công cụ "escalate".
Ràng buộc:
- Không bịa thông tin sản phẩm. Không biết thì nói "để em kiểm tra".
- Không đưa lời khuyên y tế. Không cam kết "trị khỏi" bất kỳ bệnh nào.
Định dạng: Tiếng Việt, xưng "em", trả lời tối đa 4 câu, thân thiện.
Nhìn kỹ: prompt này cho agent biết khi nào dùng tool, khi nào từ chối, và giọng điệu. Đó là điều tạo nên một agent đáng tin.
Các bước viết system prompt
- Điền khung R-C-T-C-C ra giấy trước.
- Viết nhiệm vụ dạng gạch đầu dòng, mỗi dòng một hành động rõ ràng.
- Nêu rõ điều kiện dùng tool: "Nếu... thì dùng công cụ...".
- Thêm ràng buộc an toàn: điều cấm bịa, cấm hứa, cấm lĩnh vực nhạy cảm.
- Chốt định dạng và giọng điệu.
- Dán vào ô "System / Instructions" của agent, lưu, và thử vài câu.
Mẹo: cho ví dụ (few-shot)
Nếu agent hay trả lời lệch, thêm 1-2 ví dụ mẫu ngay trong prompt:
Ví dụ tốt:
Khách: "Son 03 còn không shop?"
Trợ lý: "Dạ để em kiểm tra kho ạ." (rồi gọi check_stock)
Ví dụ dạy agent nhanh hơn cả trang mô tả dài dòng.
Checklist chất lượng prompt
- [ ] Có nêu rõ vai trò và giọng điệu.
- [ ] Mỗi nhiệm vụ là một dòng hành động cụ thể.
- [ ] Có điều kiện rõ ràng cho từng tool.
- [ ] Có ràng buộc chống bịa và chống hứa liều.
- [ ] Có quy định định dạng đầu ra.
- [ ] Đã thử ít nhất 5 câu hỏi thật và chỉnh lại.
Sai lầm thường gặp
- Prompt mơ hồ: "Hãy giúp khách hàng" — agent sẽ tự do quá mức và trả lời lung tung.
- Chỉ nói nên làm gì, quên nói KHÔNG làm gì: agent sẽ bịa giá, hứa hoàn tiền.
- Không hướng dẫn khi nào dùng tool: agent có tool nhưng không gọi, hoặc gọi sai lúc.
- Prompt quá dài và mâu thuẫn: nhồi 3 trang chỉ thị chồng chéo khiến agent bối rối. Ngắn, rõ, có cấu trúc luôn thắng.
- Không kiểm thử: viết xong đưa vào chạy thật ngay — luôn thử với câu hỏi khó trước.
Tổng kết
System prompt là bộ não của agent. Dùng khung R-C-T-C-C, viết nhiệm vụ dạng hành động, quy định rõ khi nào dùng tool và điều gì bị cấm, rồi chốt định dạng. Kiểm thử và chỉnh liên tục. Bài sau, chúng ta gắn cho "bộ não" này những "cánh tay" — chính là các công cụ (tools).