Bài 3 — Viết yêu cầu & user story nhanh gấp 3 lần với AI (kèm prompt thật)

Vấn đề của Product: viết yêu cầu tốn thời gian & dễ thiếu sót

Viết PRD, user story, acceptance criteria là công việc lõi nhưng ngốn thời gian và dễ bỏ sót edge case. AI có thể biến ý tưởng thô thành nháp có cấu trúc trong vài phút — miễn bạn cung cấp đủ ngữ cảnh và giữ vai trò người kiểm nghiệp vụ.

Mental model: AI là "người viết nháp", bạn là "người sở hữu nghiệp vụ"

AI giỏi cấu trúc và diễn đạt: nó biết mẫu user story, biết gợi mở edge case bạn quên. Nhưng nó không biết ràng buộc thật của hệ thống bạn. Vì thế quy trình là: bạn nạp ngữ cảnh → AI sinh nháp có cấu trúc → bạn rà và sửa nghiệp vụ.

Ví dụ cụ thể: từ ý tưởng thô thành user story đầy đủ

Ý tưởng thô: "Người dùng muốn đặt lại mật khẩu." Prompt:

Vai trò: Bạn là BA giàu kinh nghiệm cho sản phẩm ví điện tử.
Bối cảnh: Người dùng đăng nhập bằng SĐT + OTP. Có yêu cầu bảo mật cao.
Nhiệm vụ: Từ nhu cầu "người dùng đặt lại mật khẩu", hãy viết:
User story theo mẫu: "Là <ai>, tôi muốn <gì> để <lợi ích>".
Acceptance criteria theo Given/When/Then, tối thiểu 5, phủ cả luồng thất bại.
Danh sách edge case & câu hỏi cần làm rõ với stakeholder.
Ràng buộc: Nêu rõ chỗ nào cần tôi xác nhận nghiệp vụ (đánh dấu [CẦN XÁC NHẬN]).
Định dạng: markdown, có tiêu đề rõ ràng.

Đầu ra sẽ gồm user story, 5+ AC (kể cả khóa tài khoản, OTP hết hạn), và danh sách câu hỏi như "Có cho phép đặt lại qua email không?" — chính những chỗ bạn hay quên.

Các bước làm

• Viết 1-2 câu mô tả nhu cầu thô (đừng cầu toàn).
• Nạp ngữ cảnh sản phẩm + ràng buộc bảo mật/nghiệp vụ đã biết.
• Yêu cầu AI đánh dấu [CẦN XÁC NHẬN] ở mọi giả định.
• Yêu cầu AI liệt kê edge case & luồng thất bại — đây là giá trị lớn nhất.
• Rà từng AC theo nghiệp vụ thật, xóa giả định sai, bổ sung ràng buộc hệ thống.
• Đưa các [CẦN XÁC NHẬN] ra hỏi stakeholder trước khi chốt.

Template tái dùng: Prompt khung viết user story

Vai trò: BA/PO cho [tên sản phẩm].
Bối cảnh: [mô hình người dùng, luồng chính, ràng buộc bảo mật/pháp lý].
Nhu cầu thô: [1-2 câu].
Hãy tạo:
User story (mẫu Là/tôi muốn/để).
>= [N] acceptance criteria Given/When/Then, gồm luồng thất bại.
Edge case + câu hỏi làm rõ, đánh dấu [CẦN XÁC NHẬN] mọi giả định.
Định dạng: markdown.

Checklist rà soát trước khi chốt user story

[ ] User story có đúng đối tượng người dùng thật của mình?
[ ] AC phủ luồng thành công VÀ thất bại?
[ ] Đã thay mọi [CẦN XÁC NHẬN] bằng nghiệp vụ thật?
[ ] Ràng buộc hệ thống thật (giới hạn, timeout, quyền) đã đưa vào?
[ ] Không có số liệu/quy định nào do AI bịa lọt vào?

Sai lầm thường gặp

• Chốt luôn AC của AI mà không rà (phụ thuộc quá mức). AI viết AC rất trơn tru nhưng có thể giả định sai (ví dụ giả định có xác thực email trong khi hệ bạn chỉ có OTP). Dev build theo → làm lại.
• Để AI bịa quy định pháp lý (ảo giác). Prompt "viết yêu cầu tuân thủ luật bảo vệ dữ liệu" có thể ra điều khoản không có thật. Tự tra văn bản gốc.
• Dán tài liệu nội bộ mật (kiến trúc hệ thống, secret) vào công cụ công cộng (rò rỉ dữ liệu). Chỉ mô tả ở mức đủ dùng, ẩn thông tin nhạy cảm.