Bài 3 — Dùng AI viết tài liệu Product: PRD, user story, acceptance criteria

Bối cảnh & vấn đề

Viết tài liệu ngốn phần lớn thời gian của BA/PO/PM: PRD, user story, acceptance criteria (AC), spec. Nỗi đau là "trang giấy trắng" và việc phải diễn đạt lại cùng một ý cho nhiều đối tượng (dev, QA, business). AI xử lý cực tốt khâu này — nhưng chỉ khi bạn cung cấp đủ ngữ cảnh; nếu không, nó sẽ viết chung chung và bịa chi tiết.

AI hợp với khâu nào của tài liệu?

• Bản nháp đầu tiên (draft zero): biến gạch đầu dòng lộn xộn thành cấu trúc PRD chuẩn.
• Chuyển đổi định dạng: từ mô tả tính năng → user story → AC theo Gherkin.
• Rà soát: tìm yêu cầu mơ hồ, thiếu edge case, mâu thuẫn.
• Điều chỉnh giọng văn: viết lại cho business hiểu hoặc cho dev đủ chi tiết.

Công cụ khuyên dùng: Claude (viết dài, mạch lạc, giữ đúng ngữ cảnh). Nếu tài liệu sống trong Confluence/Notion, dùng AI tích hợp để chỉnh tại chỗ.

Các bước viết PRD với AI

• Chuẩn bị "gói ngữ cảnh": vấn đề user, mục tiêu kinh doanh, đối tượng, ràng buộc kỹ thuật, tiêu chí thành công.
• Yêu cầu AI dựng dàn ý PRD trước, bạn duyệt dàn ý.
• Cho AI viết từng mục theo dàn ý đã duyệt (chia nhỏ để chất lượng cao hơn).
• Yêu cầu AI tự "soi" lại: liệt kê giả định và câu hỏi mở còn thiếu.
• Chuyển các mục thành user story + AC.
• Bạn chỉnh sửa cuối, đối chiếu với stakeholder thật.

Ví dụ cụ thể: từ ý tưởng thành user story + AC

Bạn là PO giàu kinh nghiệm. Ngữ cảnh:
Tính năng: cho phép người dùng đặt lại mật khẩu qua email.
Người dùng: khách hàng cá nhân, không rành công nghệ.
Ràng buộc: link hết hạn sau 15 phút; tuân thủ bảo mật cơ bản.

Nhiệm vụ:
1) Viết 2 user story theo mẫu "Là <ai>, tôi muốn <gì>, để <lợi ích>".
2) Với mỗi story, viết acceptance criteria theo Gherkin (Given/When/Then), bao gồm ít nhất 2 trường hợp lỗi (email không tồn tại, link hết hạn).
3) Liệt kê riêng các GIẢ ĐỊNH bạn đã tự đặt ra để tôi xác nhận.
Định dạng: markdown, tách rõ 3 phần.

Phần "giả định" là bảo hiểm chống ảo giác: nó phơi bày chỗ AI tự bịa để bạn kịp sửa.

Template tái dùng: Gói ngữ cảnh PRD

[PROBLEM] Vấn đề người dùng gặp phải: 
[USER] Đối tượng chính + mức độ rành công nghệ:
[GOAL] Mục tiêu kinh doanh + chỉ số thành công:
[SCOPE] Trong phạm vi / ngoài phạm vi:
[CONSTRAINTS] Ràng buộc kỹ thuật, pháp lý, thời gian:
[DEPENDENCIES] Phụ thuộc hệ thống khác:
[OPEN QUESTIONS] Câu hỏi chưa có lời:

Dán khối này vào đầu mọi prompt viết tài liệu — chất lượng tăng rõ rệt.

Sai lầm thường gặp

• Prompt thiếu ngữ cảnh → AI bịa chi tiết: nó tự "phát minh" ràng buộc, số liệu, tên hệ thống. Luôn cung cấp gói ngữ cảnh và bắt AI liệt kê giả định.
• Copy-paste PRD thẳng vào Confluence không đọc kỹ: AI có thể tạo AC nghe hợp lý nhưng sai logic nghiệp vụ. Bạn là người chịu trách nhiệm cuối.
• Dán tài liệu nội bộ mật vào tool công cộng: spec chứa thông tin nhạy cảm — ẩn danh hoặc dùng gói doanh nghiệp.
• Phụ thuộc quá mức, mất kỹ năng viết: thỉnh thoảng tự viết một đoạn để giữ tay nghề và khả năng đánh giá chất lượng.

Mẹo tăng chất lượng từng loại tài liệu

• PRD: yêu cầu AI viết theo dàn ý bạn đã duyệt, mỗi mục một lần, thay vì "viết cả PRD" một phát — chia nhỏ giúp mỗi phần sâu và ít bịa hơn.
• User story: ép mẫu "Là <ai>, tôi muốn <gì>, để <lợi ích>" và cấm story mơ hồ kiểu "hệ thống nên tốt hơn".
• Acceptance criteria: bắt buộc Gherkin (Given/When/Then) và tối thiểu 1 happy path + 2 error case; đây là nơi AI hay bỏ sót edge case.
• Rà soát chéo: dán lại tài liệu và hỏi "chỗ nào mơ hồ, thiếu điều kiện, mâu thuẫn?" — AI làm reviewer khá tốt vì nó không bị "mù ngữ cảnh" như người viết.

Chốt lại

AI biến bạn từ "người viết" thành "người biên tập & quyết định". Dùng Gói ngữ cảnh + bắt AI khai giả định + chia nhỏ theo dàn ý để vừa nhanh vừa an toàn. Trách nhiệm cuối cùng về tính đúng đắn nghiệp vụ luôn thuộc về bạn, không phải AI.