Viết cho người đọc vội, và cho cỗ máy đọc từng đoạn
Một trợ lý có tra cứu thường đọc vài trang, lấy những đoạn trả lời sát câu hỏi nhất, rồi viết lại. Điều đó có nghĩa là bài viết của bạn không được đọc từ đầu đến cuối như một người đọc kiên nhẫn. Nó bị cắt thành đoạn, và từng đoạn phải tự đứng được.
Tin tốt: những gì giúp một đoạn được trích dẫn cũng chính là những gì giúp một người đọc vội tìm thấy câu trả lời. Không có mẹo nào cần viết riêng cho máy. Nếu bài của bạn khó hiểu với người, nó cũng khó dùng với máy.
Ba phẩm chất của một đoạn đáng trích
| Phẩm chất | Nghĩa là | Dấu hiệu thiếu |
|---|---|---|
| Rõ ràng | Câu trả lời nằm ở câu đầu đoạn, chủ ngữ cụ thể, không vòng vo | Mở bài bằng "Trong thời đại ngày nay..." ba câu mới vào việc |
| Có cấu trúc | Tiêu đề là câu hỏi người dùng thật hỏi, mỗi mục trả lời một ý, có bảng khi so sánh | Một khối văn bản dài, tiêu đề chung chung như "Thông tin thêm" |
| Có bằng chứng | Có số liệu kèm nguồn, ví dụ cụ thể, ngày cập nhật, tên người viết có chuyên môn | "Nhiều người cho rằng", "theo các chuyên gia" mà không nói ai |
Viết lại một bài của Trọ Xinh
Bài "Cách tính tiền điện phòng trọ" từng mang về nhiều lượt truy cập nhất cho Trọ Xinh. Đạt mở bài ra đọc với con mắt mới.
Bản cũ, đoạn mở đầu: "Tiền điện luôn là vấn đề khiến nhiều chủ trọ và người thuê đau đầu. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu các khía cạnh liên quan đến việc tính tiền điện, từ những quy định cơ bản đến các mẹo hữu ích mà bạn nên biết."
Đoạn này không trả lời gì. Nếu bị cắt riêng, nó vô dụng.
Bản mới, đoạn mở đầu: "Tiền điện của một phòng trọ bằng số điện đã dùng nhân với đơn giá mà chủ trọ áp dụng. Số điện đã dùng là chỉ số công tơ cuối kỳ trừ chỉ số đầu kỳ. Ví dụ, công tơ đầu tháng ghi 1.130, cuối tháng ghi 1.250, đơn giá 3.500 đồng mỗi số: tiền điện là (1.250 - 1.130) × 3.500 = 420.000 đồng."
Đoạn này tự đứng được. Một trợ lý có thể dùng nguyên đoạn để trả lời câu "cách tính tiền điện phòng trọ", và người đọc cũng có ngay câu trả lời. Đơn giá 3.500 đồng ở đây là số ví dụ — bản mới ghi rõ điều đó, và dẫn người đọc đến văn bản hiện hành của cơ quan có thẩm quyền về giá điện, kèm ngày Đạt kiểm tra lần cuối.
Những thay đổi khác trong bản mới:
- Tiêu đề phụ đổi thành câu hỏi thật: "Chủ trọ được tính đơn giá điện bao nhiêu?", "Nếu phòng không có công tơ riêng thì chia thế nào?", "Ghi chỉ số công tơ vào ngày nào là hợp lý?"
- Thêm một bảng so sánh ba cách chia tiền điện khi nhiều phòng dùng chung công tơ, mỗi cách có ưu và nhược điểm.
- Thêm một đoạn dữ liệu riêng: trong các chủ trọ dùng Trọ Xinh, cách ghi chỉ số nào ít bị khách thắc mắc nhất, kèm cách đội lấy dữ liệu (tổng hợp ẩn danh, chỉ đếm số phiếu thắc mắc).
- Ghi tên người viết, vai trò, và ngày cập nhật ở đầu bài.
- Bỏ ba đoạn "mẹo tiết kiệm điện" chung chung mà trang nào cũng có.
Những điều không nên làm
| Cách làm | Vì sao không nên |
|---|---|
| Nhồi câu hỏi và từ khoá lặp lại cho "máy dễ hiểu" | Làm bài khó đọc với người; các hệ thống tìm kiếm từ lâu đã coi nhồi từ khoá là dấu hiệu chất lượng thấp |
| Viết hàng trăm trang gần giống nhau bằng AI, mỗi trang đổi một từ khoá | Nội dung mỏng, trùng lặp; dễ bị coi là spam và làm giảm uy tín cả website |
| Giấu đoạn văn chỉ cho bot thấy, người không thấy | Đây là kỹ thuật che giấu (cloaking), vi phạm hướng dẫn của các công cụ tìm kiếm |
| Bịa số liệu "theo khảo sát" để bài có vẻ có bằng chứng | Một khi bị phát hiện, mọi thứ khác bạn viết mất giá trị; trợ lý có thể lặp lại số sai kèm tên bạn |
Kiểm tra nhanh một bài viết
Đạt dùng năm câu hỏi cho mỗi bài trước khi đăng:
- Nếu chỉ đọc câu đầu của mỗi mục, người đọc có nhận được câu trả lời không?
- Mỗi tiêu đề phụ có phải câu hỏi hoặc ý mà khách hàng thật dùng không?
- Mỗi con số có nguồn và ngày không?
- Có ít nhất một điều trong bài mà chỉ Trọ Xinh nói được không?
- Bài có ghi ai viết và cập nhật lúc nào không?
Làm ngay
Chọn bài viết mang về nhiều lượt truy cập nhất cho sản phẩm của bạn trong năm qua. Đọc lại đoạn mở đầu và tự hỏi: nếu cắt riêng đoạn này ra, nó có trả lời được câu hỏi chính của bài không? Viết lại đoạn đó để câu trả lời nằm ở câu đầu tiên. Sau đó áp năm câu hỏi kiểm tra ở trên cho toàn bài, và ghi lại một điều chỉ đội bạn nói được mà bài chưa có.