Buổi 6 — Ưu tiên hoá: nói không có lý do
Marketing hiếm khi phải từ chối: thêm một kênh, thêm một nội dung, thường là thêm được. Sản phẩm thì mỗi lần thêm là một lần trừ đi ở chỗ khác.
Vì sao ưu tiên hoá là công việc thật của PM
Backlog luôn dài hơn năng lực. Nếu bạn không chọn, thứ tự sẽ được quyết bởi ai nói to nhất hoặc ai có chức vụ cao nhất. Đó không phải là chiến lược — đó là chính trị.
Ưu tiên hoá tốt không phải là chọn đúng thứ tự tuyệt đối. Nó là làm cho lý do của thứ tự trở nên rõ ràng và tranh luận được.
RICE — khung dùng được ngay
Điểm = (Reach × Impact × Confidence) / Effort
- Reach — bao nhiêu người bị ảnh hưởng trong một khoảng thời gian xác định. Phải có mốc thời gian, nếu không không so sánh được.
- Impact — mức tác động lên mỗi người, thường thang 0.25 đến 3.
- Confidence — bạn tin vào ước lượng tới đâu. Đây là cột kéo tụt những ý tưởng nghe hay nhưng không có bằng chứng.
- Effort — công sức, tính bằng person-month.
Cạm bẫy: con số tạo cảm giác khách quan
Bạn chọn Impact là 2 hay 3, và điểm số đổi hoàn toàn. Người thạo có thể điều chỉnh đầu vào để ra kết quả mình muốn.
Cách chống: chấm điểm cùng nhau chứ không chấm một mình, và ghi lại lý do cho mỗi con số. Khi lý do được viết ra, việc điều chỉnh có chủ ý trở nên khó hơn nhiều.
Non-goals: công cụ bị đánh giá thấp nhất
Viết ra cái bạn không làm lần này có ba tác dụng: chặn phạm vi trôi, cho người bị từ chối thấy họ được cân nhắc chứ không bị bỏ quên, và giúp quyết định nhanh khi phải cắt gấp trước ngày ship.
Non-goal không phải là "không bao giờ làm". Nó là "không phải lần này, và đây là lý do".
Cách nói không mà vẫn giữ quan hệ
Ba bước:
- Diễn đạt lại nhu cầu của họ cho tới khi họ gật đầu. Phần lớn cảm giác bị từ chối đến từ cảm giác không được hiểu.
- Nêu đánh đổi cụ thể — "nếu làm cái này trong quý, thì X phải lùi sang quý sau".
- Đề xuất bước nhỏ hơn nếu có — một phiên bản rẻ giải quyết 70% nhu cầu thường được chấp nhận.
Bài tập
Lấy 10 yêu cầu đang chờ trong backlog. Chấm RICE cho từng cái, viết một dòng lý do cho mỗi con số. Sau đó đưa cho một đồng nghiệp và xem họ phản đối ở đâu — chỗ họ phản đối chính là chỗ giả định của bạn yếu nhất.
<!--les-append-->
RICE — và bốn chỗ hay làm sai
Điểm = (Reach × Impact × Confidence) / Effort
| Thành phần | Làm sai thế nào | Làm đúng |
|---|---|---|
| Reach | Không có mốc thời gian | "Bao nhiêu người trong một quý" — luôn kèm khoảng thời gian |
| Impact | Đoán bằng cảm giác | Dùng thang cố định (0,25 / 0,5 / 1 / 2 / 3) và định nghĩa từng mức |
| Confidence | Luôn điền cao | Hạ điểm khi chỉ có linh cảm; đây là ô trung thực nhất của cả khung |
| Effort | Chỉ tính thời gian lập trình | Tính cả thiết kế, kiểm thử, vận hành, và phần không nằm trên bảng |
RICE không quyết định thay bạn
Điểm số là đầu vào, không phải kết quả. Ba loại việc luôn đứng ngoài bảng:
- Việc bắt buộc — pháp lý, bảo mật, hết hỗ trợ kỹ thuật. Không có điểm nào đủ thấp để bỏ.
- Đặt cược chiến lược — bằng chứng luôn yếu nên điểm luôn thấp; nếu chỉ dùng RICE, công ty sẽ tối ưu dần đều cho tới lúc bị vượt mặt.
- Nợ kỹ thuật chặn đường — Impact khó đo nhưng bỏ qua thì mọi thứ chậm dần.
Giá trị thật của việc chấm điểm
Không phải con số. Nó là chỗ hai người chấm lệch nhau.
Khi PO chấm Impact 3 và engineer chấm 1, gần như luôn có một người biết điều người kia chưa biết. Cuộc trò chuyện đó là phần đáng giá nhất của cả buổi — và nó không xảy ra nếu chỉ lấy trung bình.
Nói không cho tử tế
| Đừng nói | Hãy nói |
|---|---|
| "Không làm được" | "Làm được, và đây là cái phải hoãn để làm nó" |
| "Cái này không ưu tiên" | "Nó đứng sau X và Y vì lý do này — nếu quan trọng hơn thì mình đổi thứ tự" |
| Im lặng rồi không làm | "Chúng tôi quyết định không làm, vì..." |
Làm ngay
Chấm RICE cho năm việc trong backlog, và nhờ một engineer chấm độc lập. So hai bảng. Chỗ lệch từ 2 điểm trở lên là chỗ cần nói chuyện — đó là toàn bộ giá trị của bài tập. <!--/les-append-->