Vai trò thiếu mà không ai nhận ra
Đội của bạn có kỹ sư, có QA, có BA, có PM. Với sản phẩm xác suất, có một vai trò không ai đang làm, và nó là vai trò quyết định:
Người sở hữu định nghĩa "đúng".
Ai quyết định đáp án đúng cho một hoá đơn mơ hồ, một câu hỏi khách hàng nhiều ý, một hồ sơ ở ranh giới? Nếu câu trả lời là "đội kỹ thuật", thì quyết định nghiệp vụ đang được đưa ra bởi người không có bối cảnh nghiệp vụ — và họ sẽ chọn ca họ hiểu, tức là ca dễ.
Vai trò này thường nên là BA hoặc PO, và nó cần được phân công có tên, với thời gian thật: xây bộ ca, giữ nó sạch, xử lý tranh chấp về đáp án đúng. Khoảng 20% thời gian của một người trong giai đoạn đầu.
Bốn năng lực, và mức cần thật
Đừng tuyển theo danh hiệu. Bốn năng lực, xếp theo thứ tự quan trọng với một đội sản phẩm (không phải đội nghiên cứu):
| Năng lực | Cần đến mức nào | Ai trong đội bạn |
|---|---|---|
| Đọc được một bảng kết quả và biết nó nói gì | Cao — đây là năng lực số một | Phải có ít nhất 2 người |
| Xây hệ thống quanh mô hình (hàng chờ, phép kiểm, log) | Cao | Kỹ sư backend bình thường làm được |
| Thiết kế đường xử lý khi sai | Cao | Thiếu nhất — thường không ai |
| Huấn luyện mô hình từ đầu | Thấp với phần lớn tổ chức | Không cần tuyển |
Hàng đầu là năng lực bị đánh giá thấp nhất: biết rằng "96% trên 30 ca" gần như không có nghĩa, biết đọc bảng bốn ô hồi quy, biết hỏi "n bằng bao nhiêu". Đây là năng lực dạy được trong vài tuần cho người đã có nền phân tích, và nó tạo ra nhiều giá trị hơn việc tuyển chuyên gia mô hình.
Đội của bạn có thể đang đủ người
Trước khi tuyển, kiểm ba điều:
- Có ai đang sở hữu bộ ca kiểm không? Nếu không, đó là khoảng trống lớn nhất, và nó lấp được bằng người đang có.
- Có ai đang thiết kế đường xử lý khi sai không? Đây là việc của thiết kế + nghiệp vụ, không phải của kỹ sư mô hình.
- Có ai đọc được kết quả một cách nghiêm khắc không? Nếu cả đội chấp nhận "nó chạy tốt" làm bằng chứng, đó là khoảng trống về năng lực, không về nhân sự.
Đào tạo: ba thứ dạy cả đội, không chỉ dạy kỹ sư
| Nội dung | Dạy cho ai | Thời lượng |
|---|---|---|
| Đọc kết quả: cỡ mẫu, nhóm ca, bảng bốn ô | Cả đội, kể cả lãnh đạo | Nửa ngày |
| Phân loại kiểu sai theo chi phí | BA, PO, QA, nghiệp vụ | Nửa ngày |
| Thiết kế cho lần sai | Thiết kế, PM, kỹ sư giao diện | Một ngày |
Thay đổi cách đánh giá hiệu suất
Đây là đòn bẩy mạnh nhất và ít được dùng. Nếu tiêu chí đánh giá vẫn là "giao tính năng đúng hạn", không ai sẽ dành thời gian cho bộ ca kiểm hay cho đường xử lý khi sai — vì cả hai đều không trông giống một tính năng.
Ba thứ nên được công nhận rõ ràng:
- Xây và bảo trì bộ ca kiểm. Đây là công việc kỹ thuật thật, cần được coi như vậy.
- Tìm ra một kiểu sai âm thầm. Có giá trị hơn giao một tính năng nhỏ, và nên được nói ra công khai.
- Báo cáo một khoản cược không đạt, đúng hạn. Nếu điều này bị đối xử như thất bại, bạn sẽ mất báo cáo trung thực — và đó là thứ đắt nhất bạn có thể mất.
Một lưu ý về việc tuyển từ ngoài
Người có kinh nghiệm AI thật sự đang đắt và khó tuyển. Nhưng phần lớn việc trong danh sách trên không cần họ — nó cần người hiểu nghiệp vụ và người xây hệ thống, hai loại bạn đã có. Tuyển một người có kinh nghiệm để dạy đội đọc kết quả thường hiệu quả hơn tuyển ba người để làm mô hình.
Làm ngay
Trả lời ba câu ở phần "đội của bạn có thể đang đủ người". Nếu câu 1 là "không ai", hãy phân công người đó trong tuần này — có tên, có phần trăm thời gian. Đó là hành động có tác dụng lớn nhất trong toàn bài.