Trình bày Capstone, Portfolio & Phỏng vấn BA

Buổi cuối khóa. Ba mục tiêu: (1) trình bày sản phẩm capstone, (2) biết cách đóng gói thành portfolio chuyên nghiệp, (3) sẵn sàng cho vòng phỏng vấn BA đầu tiên.

---

Phần 1 — Cách trình bày sản phẩm BA

Nguyên tắc trình bày BA artifacts

BA không trình bày như developer (demo code) hay designer (demo UI). BA trình bày cách bạn hiểu vấn đề và cách bạn kết nối các bên.

Cấu trúc 5 phút "BA story":

• Context (30 giây) — Bối cảnh domain, vấn đề kinh doanh là gì
• Discovery (1 phút) — Ai là stakeholder, bạn đã nói chuyện với ai, phát hiện gì
• Analysis (2 phút) — AS-IS pain point → TO-BE flow, user story nổi bật + AC
• Prioritization (1 phút) — Tại sao backlog được sắp xếp như vậy
• Impact (30 giây) — Nếu build đúng, metric nào cải thiện

Những lỗi thường gặp khi trình bày

• Đọc slide → người nghe ngủ. Thay bằng: kể câu chuyện domain.
• Quá nhiều text trong diagram → làm nhỏ bản in, không hiểu được. Thay bằng: highlight 1-2 điểm quan trọng.
• Không có số liệu → không thuyết phục. Thêm: "no-show giảm từ 30% → 10%" dù là ước tính.
• Nhảy thẳng vào giải pháp → bỏ qua AS-IS. Luôn show AS-IS trước.

Phần 2 — Xây dựng Portfolio BA

Portfolio BA là gì?

Khác với developer (GitHub) hay designer (Behance), BA portfolio là bộ tài liệu thể hiện tư duy phân tích — không cần code, không cần UI đẹp.

Cấu trúc Portfolio chuẩn

Portfolio = 3–5 case study, mỗi case gồm:

• Problem Statement (1 đoạn): bối cảnh, pain point, mục tiêu dự án
• My Role: BA full-time / BA kiêm PO / BA embedded in Agile team
• Artifacts produced: stakeholder map, BRD excerpt, user stories, process diagram, test cases
• Outcome: metric trước/sau, hoặc quote từ stakeholder
• Lessons learned: 1–2 điều bạn làm khác nếu làm lại

Công cụ xây portfolio

• Notion (miễn phí, public link, embed diagram + bảng)
• Confluence (nếu đã dùng tại công ty)
• PDF (gửi qua email, in ra mang đến phỏng vấn)
• Google Sites (đơn giản, không cần code)

Capstone này = case study #1 của bạn

Hoàn thiện capstone tuần 8 → export sang Notion → đây là portfolio piece đầu tiên. Bổ sung dần từ các dự án thực tế.

---

Phần 3 — Câu hỏi phỏng vấn BA thường gặp & Cách trả lời

Nhóm 1 — Kỹ năng kỹ thuật

Q: "Anh/chị mô tả quy trình elicitation của mình như thế nào?" Trả lời theo framework: "Tôi thường bắt đầu bằng document review để hiểu context, sau đó interview stakeholder chính bằng semi-structured questions, cuối cùng xác nhận lại bằng workshop. Với dự án X, tôi đã [ví dụ cụ thể]..."

Q: "Khi stakeholder yêu cầu mâu thuẫn nhau, anh/chị làm gì?" Trả lời: "Tôi không chọn bên nào. Tôi document cả hai yêu cầu, phân tích impact, rồi facilate một buổi họp để stakeholder tự quyết định có thông tin đầy đủ. Tôi giữ vai trò neutral facilitator."

Nhóm 2 — Situational

Q: "Kể một dự án mà yêu cầu thay đổi giữa chừng. Bạn xử lý thế nào?" Dùng STAR: Situation (bối cảnh) → Task (nhiệm vụ của bạn) → Action (bạn làm gì) → Result (kết quả).

Q: "Làm sao bạn phân biệt business requirement vs functional requirement?" Trả lời: "BR nói về MỤC TIÊU kinh doanh ('giảm no-show 20%'), FR nói về HÀNH VI hệ thống ('hệ thống gửi SMS nhắc 24 giờ trước'). BR không thay đổi dù platform thay đổi; FR thì có thể."

Nhóm 3 — Agile/BA hybrid

Q: "Sự khác biệt giữa BA và PO là gì?" Trả lời: "PO sở hữu backlog và chịu trách nhiệm maximize value — họ quyết định. BA phân tích, làm rõ, document — họ hỗ trợ quyết định. Trên thực tế nhiều công ty Việt Nam gộp 2 vai vào 1 người."

Q: "Bạn đã từng làm BA trong Scrum chưa? Bạn contribute vào Sprint như thế nào?" Trả lời: "Trong Sprint Planning, tôi giúp team làm rõ AC và estimate. Trong Sprint, tôi viết story cho sprint tiếp theo. Trong Sprint Review, tôi collect feedback từ stakeholder. Tôi không code nhưng tôi giúp team không bị blocked vì requirements mơ hồ."

---

Phần 4 — Lộ trình nghề BA → PO/PM

Con đường phổ biến

Junior BA (0-2 năm)
    ↓  Thành thạo elicitation, BPMN, user story
BA (2-4 năm)
    ↓  Dẫn dắt domain, mentoring junior, facilitate workshop
Senior BA / Lead BA (4-6 năm)
    ↓  Hoặc: chuyên sâu BA (domain expert)
    ↓  Hoặc: pivot sang PO/PM
Product Owner / Product Manager
    ↓  Chuyên về strategy, roadmap, Go-to-market
(Head of Product / CPO là con đường dài hạn)

Pivot BA → PO

• BA đã có: requirements, stakeholder management, process analysis
• PO cần thêm: backlog ownership, prioritization frameworks (RICE, Kano), OKR, Go-to-market sense
• Cách pivot: xin cơ hội "acting PO" trong dự án nhỏ, lấy CSPO cert, đọc "Inspired" của Marty Cagan

Tài nguyên học thêm

• BABOK v3 — kinh thánh của nghề BA
• "User Story Mapping" — Jeff Patton
• CBAP / CCBA — cert quốc tế cho BA
• Scrum.org PSPO — nếu muốn pivot PO
• Community: BA Times, Modern Analyst, Vietnam Product Community (Facebook)

Tự luyện

• Hoàn thiện hồ sơ capstone (nếu chưa xong từ buổi 1) → xuất sang Notion hoặc PDF.
• Viết Problem Statement 1 đoạn cho case study capstone theo đúng cấu trúc portfolio.
• Luyện trả lời 3 câu hỏi phỏng vấn trong phần 3 — ghi âm bản thân, nghe lại, cắt bỏ filler words.
• Vẽ lộ trình 2 năm của bạn: bạn muốn là BA, PO, hay gì khác? Cần học thêm gì? Ghi vào Notion.