Bài 3 — AI hỗ trợ đánh giá khả thi kỹ thuật
Bối cảnh
Khả thi kỹ thuật trả lời: "Với năng lực và hệ thống hiện có, giải pháp to-be có làm được không, cần gì thêm?". BA không phải kiến trúc sư, nhưng phải khung hóa câu hỏi kỹ thuật để hỏi đúng đội IT và không bị qua mặt. AI giúp bạn liệt kê các điểm cần kiểm tra và ngôn ngữ hóa rủi ro kỹ thuật.
Ví dụ cụ thể
Sáng kiến: portal tự phục vụ cần lấy dữ liệu công nợ real-time từ ERP. Câu hỏi khả thi kỹ thuật: ERP có API không? Tần suất đồng bộ được không? Tải tăng thêm bao nhiêu? Bảo mật truy cập ra sao? AI giúp bạn bung thành checklist để hỏi IT — thay vì hỏi chung chung "làm được không anh?".
Prompt mẫu
Bạn là BA làm việc với đội kỹ thuật (không phải kỹ sư). Sáng kiến: "[TÊN]".
Giải pháp to-be dự kiến: [MÔ TẢ].
Hệ thống hiện có: [LIỆT KÊ: ERP X, CRM Y, DB Z...].Hãy giúp tôi đánh giá KHẢ THI KỸ THUẬT ở mức BA:
- Liệt kê 10 câu hỏi cụ thể tôi cần hỏi đội IT (tích hợp, dữ liệu, hiệu năng, bảo mật, khả năng mở rộng).
- Với mỗi câu hỏi, nêu vì sao quan trọng và câu trả lời nào là "cờ đỏ".
- Liệt kê giả định kỹ thuật rủi ro cao cần xác minh sớm.
Ghi rõ [CẦN IT XÁC NHẬN] cho mọi kết luận kỹ thuật; không tự khẳng định hệ thống có/không có tính năng.
Các bước làm
- Mô tả rõ giải pháp to-be và liệt kê hệ thống hiện có.
- Dùng prompt để có bộ câu hỏi và danh sách cờ đỏ.
- Đưa checklist vào buổi làm việc với IT/kiến trúc sư, ghi lại câu trả lời thật.
- Nhờ AI tóm tắt câu trả lời của IT thành kết luận khả thi (khả thi / khả thi có điều kiện / không khả thi).
- Lập danh sách spike/PoC cho các điểm rủi ro cao cần thử trước.
Prompt tổng hợp sau khi làm việc với IT
Đây là câu trả lời của đội IT cho các câu hỏi khả thi kỹ thuật: [DÁN GHI CHÚ].
Hãy tổng hợp thành: (1) kết luận khả thi kỹ thuật theo từng hạng mục, (2) điều kiện tiên quyết, (3) rủi ro kỹ thuật còn lại + đề xuất PoC. Không suy diễn ngoài dữ liệu tôi cấp.
Checklist khả thi kỹ thuật (tái dùng)
- [ ] Khả năng tích hợp: có API/connector? Dữ liệu lấy được không?
- [ ] Chất lượng & sẵn có dữ liệu: đủ, sạch, cập nhật kịp?
- [ ] Hiệu năng & tải: chịu được lượng người dùng dự kiến?
- [ ] Bảo mật & phân quyền: đáp ứng chính sách?
- [ ] Khả năng mở rộng & bảo trì: đội có kỹ năng vận hành?
- [ ] Phụ thuộc bên thứ ba: license, nhà cung cấp, hết vòng đời?
- [ ] Cần PoC/spike cho điểm nào?
Sai lầm thường gặp
- AI ảo giác năng lực hệ thống: AI có thể khẳng định "ERP SAP có API REST sẵn" — điều này phụ thuộc phiên bản và cấu hình cụ thể. Luôn để IT xác nhận; đừng đưa khẳng định kỹ thuật của AI vào báo cáo như sự thật.
- Rò rỉ dữ liệu/kiến trúc: sơ đồ hệ thống nội bộ, endpoint, chuỗi kết nối là thông tin nhạy cảm an ninh. Không dán chi tiết cấu hình thật lên công cụ công cộng.
- Vượt vai trò: BA đưa ra phán quyết kỹ thuật thay kiến trúc sư dễ gây sai lệch. Vai trò của bạn là hỏi đúng và tổng hợp, không tự quyết công nghệ.
- Phụ thuộc quá mức: nếu mọi câu hỏi kỹ thuật đều để AI nghĩ hộ, bạn sẽ không đủ hiểu để phản biện IT. Dùng AI để chuẩn bị, không để thay thế đối thoại.
Chốt bài
Khả thi kỹ thuật ở góc BA là nghệ thuật hỏi đúng và tổng hợp trung thực. Bài sau chuyển sang khả thi vận hành — nơi con người và quy trình quyết định thành bại.