Bài 2 — Dùng AI dựng Ma trận Truy vết Yêu cầu ↔ Test ↔ Thiết kế
Vấn đề của BA
Bạn đã có danh sách yêu cầu (REQ), danh sách user story (US) và bộ test case (TC), nhưng chúng nằm ở 3 file khác nhau, do 3 người viết, dùng 3 kiểu diễn đạt. Việc nối "REQ nào ứng với TC nào" bằng mắt vừa lâu vừa sót. Đây là lúc AI ánh xạ theo ngữ nghĩa phát huy sức mạnh.
Nguyên tắc: cung cấp đủ ngữ cảnh, ép định dạng đầu ra
AI mapping tốt khi bạn: (1) cho nó cả ba danh sách cùng lúc, (2) yêu cầu định dạng bảng cố định, (3) buộc nó báo cáo phần không map được thay vì im lặng bỏ qua.
Ví dụ cụ thể
Bạn có: REQ-001..003 (đăng nhập, quên mật khẩu, khóa tài khoản sau 5 lần sai), US-10..12, và TC-01..07. Prompt:
Bạn là trợ lý BA lập ma trận truy vết. Cho 3 danh sách dưới đây.
Hãy tạo bảng RTM với các cột:
Req ID | Mô tả ngắn | User Story khớp | Test Case khớp | Ghi chú độ tin cậy (Cao/TB/Thấp).Quy tắc bắt buộc:
- Chỉ map khi NGỮ NGHĨA thực sự khớp; không map theo trùng từ khóa bề mặt.
- Một REQ có thể ứng nhiều TC; một TC có thể phục vụ nhiều REQ.
- Nếu độ tin cậy Thấp, giải thích 1 dòng vì sao.
- SAU bảng, liệt kê 3 danh sách riêng:
(a) REQ chưa có test case nào (GAP nguy hiểm)
(b) Test case mồ côi (không ứng REQ nào)
(c) US không gắn REQ nào
KHÔNG bịa ID không tồn tại trong dữ liệu.[REQUIREMENTS]
REQ-001: Người dùng đăng nhập bằng email + mật khẩu.
REQ-002: Người dùng khôi phục mật khẩu qua email.
REQ-003: Khóa tài khoản sau 5 lần đăng nhập sai liên tiếp.
[USER STORIES]
US-10: Là người dùng, tôi muốn đăng nhập để vào hệ thống.
US-11: Là người dùng, tôi muốn đặt lại mật khẩu khi quên.
[TEST CASES]
TC-01: Đăng nhập đúng email/mật khẩu -> vào trang chủ.
TC-02: Đăng nhập sai mật khẩu -> báo lỗi.
TC-03: Nhập sai 5 lần -> tài khoản bị khóa.
TC-04: Gửi link reset về email hợp lệ.
TC-07: Xuất báo cáo doanh thu theo tháng.
Kết quả điển hình: AI map REQ-001→TC-01,TC-02; REQ-003→TC-03; REQ-002→TC-04; và cảnh báo: TC-07 mồ côi, US-12 không tồn tại, REQ-002 chưa có US. Đó chính là giá trị: nó tự lòi ra lỗ hổng.
Các bước thực hiện
- Chuẩn hóa 3 danh sách về dạng text đơn giản
ID: mô tả(AI đọc dễ hơn Excel dán thô). - Chạy prompt mapping ở trên cho từng module (tránh nhồi >40 mục/lần để giảm ảo giác).
- Xuất bảng RTM sang Google Sheet.
- Rà từng dòng "độ tin cậy Thấp" — đây là nơi AI dễ sai nhất.
- Xử lý 3 danh sách lỗ hổng: bổ sung test cho REQ trống, gán/loại TC mồ côi.
- Đóng băng phiên bản RTM (v1.0) và ghi ngày cập nhật.
Template RTM tái dùng
Req ID | Mô tả | US khớp | TC khớp | Trạng thái(Draft/Confirmed) | Độ tin cậy AI | BA đã duyệt(Y/N)
-------|-------|---------|---------|-----------------------------|---------------|------------------
REQ-001
[BÁO CÁO LỖ HỔNG]
- REQ không có TC:
- TC mồ côi:
- US không gắn REQ:
Sai lầm thường gặp
- Map theo từ khóa, tưởng là ngữ nghĩa. Nếu prompt không cấm, AI có thể nối "REQ có chữ 'email'" với "TC có chữ 'email'" dù khác nghiệp vụ. Luôn ép "chỉ map khi ngữ nghĩa khớp".
- Ảo giác ID. AI đôi khi bịa "TC-99" cho đẹp bảng. Ra lệnh "không bịa ID không có trong dữ liệu" và tự spot-check vài dòng.
- Bỏ qua báo cáo lỗ hổng vì bảng nhìn đã "đầy". Chính 3 danh sách gap (REQ trống test, TC mồ côi) mới là phần cứu bạn khỏi bug production.
- Nhồi quá nhiều dữ liệu một lần → AI bắt đầu lẫn ID và ánh xạ ẩu. Chia nhỏ theo module.
- Rò rỉ dữ liệu: đừng dán test case chứa dữ liệu thật của khách (số thẻ, CMND). Thay bằng placeholder.